Çocuklarda Alt Islatma (Enürezis) ve Dışkı Kaçırma (Enkoprezis) 29 Temmuz 2020

Bu yazımızda çocuklarda alt ıslatma ve dışkı kaçırma sorununu  ele aldık.

ÇOCUKLARDA ALT ISLATMA (ENÜREZİS) VE DIŞKI KAÇIRMA(ENKOPREZİS)

 

ALT ISLATMA (ENÜREZİS)

    Çocuklar genellikle üçüncü yaşlarının sonunda çişlerini tutmayı öğrenirler ve 4-5 yaşına gelene dek ara sıra gündüzleri, daha sık olarakta geceleri altlarını ıslatırlar.

Yaşlarıilerledikçe bu oranın yavaş yavaş düşmesi ve bu yaş döneminin sonunda artık sorunun ortadan kalkması beklenir. Ancak bu sorunun  devam etmesi halinde çocuğun ruhsal ve fizyolojik olarak uzman desteği alması gerekir.

Çocuklar duygusal problemlerden etkilenebildiği gibi, tuvalet alışkanlığını kazanabilmesi için oluşması gereken kaslarının henüz olgunlaşmamasından dolayı, fizyolojik olarakta bu problemle karşılaşmaktadırlar. Öncelikle sorunun tıbbi bir nedenden kaynaklanıp kaynaklanmadığı belirlenmeli ve bir uzmana başvurulmalıdır.

Fizyolojik nedenler:
- Kalıtımsal olabilir.
- Çocuğun ilgili kasları olgunlaşmamış olabilir.
- Böbrek ve idrar yolu rahatsızlıkları, belkemiği, merkezi sinir sistemi bozukluklarında da alt ıslatma görülmektedir.
- Çocuklar aşırı yorgunlarsa ya da yatmadan önce kontrol sağlanmadançok sıvı tüketip, tuvalet ihtiyaçlarını gidermemişlerse altlarını ıslatabilirler.

Ruhsal nedenler:
- Çoğu zaman alt ıslatma stresle ilgilidir. Örneğin bir yakınının ölümü sonrası, okul veya ev ortamında meydana gelen bir değişiklik (okul değiştirme, taşınma, boşanma, herhangi bir istismar durumu, aileye yeni bir bebeğin katılması vb.) alt ıslatmaya neden olmaktadır. Özellikle kardeş kıskançlığı yaşayan çocuklarda bu durum sıklıkla rastlanılır. Büyük çocuk, küçük çocuğa gösterilen ilgiyi kıskanır ve ilgiyi üzerine çekebilmek için küçük kardeşi gibi davranmaya başlar. Altına yapma, biberondan yemek isteme, konuşabildiği halde bebekçe konuşma gibi regrese(gerileme)  davranışlar  görülmektedir.
- Sorunlar tamamen duygusal kökenli de olabilir. Çocuğun yaşadığı herhangi bir şok, kazalar, ilgisizlik, sevgisizlik ya da aşırı sevgi alt ıslatmanın nedenlerindendir.

- Tuvalet eğitimi konusunda ciddi bir baskı görmüş çocuklarda altlarını ıslatmaktadırlar.

Alt ıslatma sorununu önlemenin yolları:
- Tıbbi bir nedenden kaynaklanıyorsa mutlaka bir doktora başvurulmalıdır.
- Alt ıslatma yaramazlık ya da bilerek yaptıkları bir durum değildir, çocukları suçlamamak gerekir. Bu onların kontrolü dışında gelişmiştir. Çocuğun üzerindeki yoğun baskılar kaldırılmalı, aşırı titiz tutumlardan kaçınılmalıdır.
- Eğer altını ıslatma nedeni kardeş kıskançlığı ise, çocuklara eşit ilgi gösterilmeli ve aile bireylerinden yardım istenmelidir. Çocuk yapabildikleriyle takdir edilirse, fark edildiğini anlayacak ve duygusal olarak rahatlayacaktır. Bununla beraber ‘Küçüktür, anlamaz.’ düşüncesinden sıyrılarak tıpkı bir yetişkin edasıyla açıklama yapılmasında, kardeşin kendi ihtiyaçlarını karşılayamayacak kadar küçük olduğundan bahsedilebilir. Hatta kardeşin bazı sorumluluklarının abi veya ablaya verilmesi kendisini işe yarar hissettireceği gibi, bebekle ilgilenilen  zamanda diğer çocuğun dışarıda kalmasını engellemiş olacaktır.
- Çocukları en çok yoran bir diğer sorun ise olumsuz davranış ve sağlıksız iletişimdir. Çocuğun anlamayacağını düşünmek, belli etmemeye çalışmak, sorunla ilgili çarpık açıklamalar yapmak son derece yanlıştır. Aksine alt kaçırma durumunda sorunu yok saymak veya aşırı tepki vermek yerine ona duyguları, ne hissettiği sorulabilir. Hatta çocukla beraber bakım verende sakin bir tavırla duygularını ifade ederse problemin çözümü daha kolaylaşacaktır.
- Anne-babayı nadir görmek, az zaman geçirmek hatta hiç zaman geçirmemek alt ıslatmaya neden olabilmektedir.
- Düzenli olarak tuvalete gittiğinde ya da altını kuru tuttuğunda zor bir şeyi başardığı için başarısı takdir edilmeli, çocukla olumlu iletişim kurarak, onun değerli olduğu hissettirilmelidir. Asla baskı yolu ile tuvalet eğitimi kazandırılmamalıdır.
- Çocuğun tuvalet eğitimi konusunda belli bir olgunluğa erişmesi, kendisini rahat ifade edebilmesi  beklenmelidir.
- Tuvalete düzenli aralıklarla gittiğinden emin olunmalıdır. Özellikle yatmadan önce tuvalete oturtulmalı, uykusu derinse sık sık tuvalete kaldırılmalıdır. Yatmadan önceki bir saat içerisinde de sıvı bir şey içirilmemelidir. Alarmlı bir saat ya da ona bunu hatırlatacak bir uyarıcı işe yarayabilir. Başlangıçta çocuğun anne-baba yardımıyla tuvalete götürülmesi gerekebilir. Düzenli olarak tuvalete gitmeyi kolaylaştırmak adına, ev içerisinde bu bir oyuna çevrilebilir. Örneğin; tuvalet kapısına bu düzeni oluşturmak adına bir tablo hazırlayıp, düzenli gittiği her zaman dilimi için sevdiği renkli yapışkanları yapıştırmasına fırsat vererek oyunla durum sağlıklı ilerletilebilir.
- Çocuğun stresleri ve endişeleri ile ilgilenilmelidir. Ona duygularını istediği özgürlükte dışarı vurması şansı verilmelidir.

 

DIŞKI KAÇIRMA(ENKOPREZİS)

    Dışkı kaçırma sorunu  her 100 çocuktan birinde -özelliklede erkek çocuklarında görülen- hem fizyolojik hem de ruhsal bir rahatsızlıktır. Genel olarak yatağa ıslatmada olduğundan daha ağır bir uyumsuzluk göstergesidir. Dört yaşından sonrasında  ve ilkokul yaşlarında görülüyor olması  önemli ruhsal bozuklukların habercisidir. Dışkı iç çamaşıra bulaşmış, belirli köşelere saklanmış, duvarlara sürülmüş ya da uygunsuz yerlere (giysilerine, halının üzerine vb.) yapılmış olabilir. Dışkı kaçırmanın fizyolojik nedeni, bağırsak kontrolünün sağlanamaması sonucunda büyük tuvaletin altına kaçırılmasıdır.Bazı çocuklar ileri düzeyde kabızlık çekerler ve bu çocuğun tuvaletini yaparken ciddi bir acı çekmesine, tuvalete gitmekten korkmasına ve kaçınmasına yol açar. Bu yüzden büyük tuvaleti bağırsaklarda birikir ve daha büyük bir tıkanmaya neden olur. Tıbbi bir nedenden olma olasılığı çok sık rastlanan bir durum olmasa dahi  bu olasılığında göz önünde bulundurulması gerekir.
Çocuğun duygusal yönden bir sıkıntısı varsa, bağırsak hareketlerini kontrol etmekte zorlanır. Sindirim sistemimiz, yenilen gıdayı işlemenin çok ötesinde görevler yapar ve bağırsakların ‘ikinci beyin’ olarak anılması da bu problemin sebebi için bir belirleyicidir.  Bu durum alt ıslatma sorununda olduğu gibi yeni bir kardeşin doğumu, anneden ayrılık, korkutucu olaylar, okula başlayış ya da hastaneye yatış gibi ruhsal etkenlere bağlı olarak görülebilmektedir.
    Ebeveynlerin bu tür bir soruna sahip çocuklarının  üzerindensuçlayıcı ve küçük düşürücü baskıları  kaldırmalı ve aşırı titiz tutumlardan da olabildiğince uzak kalmalıdır. Çocukla olumlu bir ilişkiye girildikten sonra dışkılama problemini düzene koymak kolaylaşacaktır. Caydırıcılık için ceza veya ödül sistemine kesinlikle başvurulmamalıdır. Mümkün oldukça durumu normalleştirerek günde 3 – 4 kez belirli aralıklarla tuvalete oturtulmalıdır. Eğlenceli aktivite ve oyunlarla desteklemek çocuğun kaygı düzeyini de minimum düzeye indirecektir.  Yemeklerden sonra bağırsak çalışması hızlandığı için, bu zaman diliminde tuvalete oturtulması daha uygun olacaktır.Çocuk direnç gösterebilir fakat anne soğukkanlılıkla kararlı tutumunu sürdürmelidir.  Acıyacağından korkan ve tuvalete gitmekten kaçınan çocuklara, tuvalette okunacak öykülerin yanı sıra balon şişirtmek de hem ıkınmalarını hem de rahatlamalarını sağlaması için yararlı olabilir.

 

Alt Islatma ve Dışkı Kaçırma Problemleri İçin İyileştirici Öykü Kitapları:

  • Güle Güle Kakalar
  • Teo’nun Kaka Kitabı
  • Yatağıma Yağmur Yağdı
  • Ejderhalar da Tuvalete Gider mi?

                                                                                                                    

Psikolog / Oyun Terapisti

Ayşegül TEMEL

Instagram: psikologaysegultemel

YORUMLAR
    Henüz yorum yapılmamış.
Bizi Sosyal Medya Hesaplarımızdan Takip Edebilirsiniz