ÖZGÜL ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ 17 Haziran 2021

Bu yazımızda özgül öğrenme güçlüğünden, sebeplerinden, okul öncesi ve okul dönemi belirtilerinden ve tedaviden bahsettik. Yazımız "Özgül Öğrenme Güçlüğü - Aile ve Öğretmen El Kitabı" isimli kitabımızdan derlenmiştir.

Nedir?

Bir çocuğun zekası, normal ya da normalin üstünde olmasına rağmen; dinleme, düşünme, anlama, kendini ifade etme, okuma, yazma veya matematik becerilerinde yaşıtlarına ve zekasına oranla düşük başarı göstermesi durumudur. Öğrenme güçlüğü, gelişimsel bir sorundur. Öğrenme ve algılama sorunu; çocuğun doğumuyla başlar, eğitim süreci içinde edinilmez ve yaşam boyu sürer. Dil gelişimi ve kullanımı; konuşma, okuma, yazma, matematik becerilerini etkileyen bir sorun olduğu için bireyin eğitimini, mesleğini, sosyal ilişkilerini, günlük aktivitelerini, benlik saygısını etkiler.

Öğrenme güçlüğü; görme, işitme ya da herhangi bir zeka sorunuyla ilişkili değildir. Öğrenme bozukluğunun bilinmediği toplumlarda bu çocuklar anlaşılmama sorunuyla karşılaşırlar. Okuyamadıkları ya da yazamadıkları için zeka düzeylerinden kuşku duyulur. Aile paniğe kapılır, öğretmen öğretememenin sıkıntısını duyar, herkes çocuğa yüklenir. Anne-baba ya da öğretmenleri onları kızdırmak için böyle davranıyor olduklarını düşünebilirler. Oysa görme engelli bir çocuğa, her çocuğun okuduğu yöntemle “oku-yaz” demekle, öğrenme bozukluğu olan bir çocuktan bunu beklemek aynı şeydir. Özgül Öğrenme Güçlüğü (ÖÖG) olan çocukların hepsi birbirinden farklıdır dolayısıyla sorunları ve tedavileri de her çocuğun kendine özeldir. Okul çağı çocuklarının %10-20 sinde ÖÖG vardır. Bu durum görme, işitme ve zeka sorununa bağlı değildir.

Nedenleri Nedir?

  • Doğum öncesi nedenler (annenin kötü beslenmesi, annenin geçirdiği enfeksiyonlar, alkol veya ilaç kullanımı vs.)
  • Doğum sırasındaki faktörler (uzun ve zor doğum, erken doğum, plasenta ve göbek kordonu anomalileri, beynin oksijensiz kalması)
  • Doğum sonrası faktörler (doğumdan sonra nefes alana kadar geçen sürenin uzunluğu, erken yaşta ateşli hastalık, başa darbe alma vs.)
  • Kalıtsal faktörler (ailelerde öğrenme güçlüğü olan başka kişilerin de olması) gibi faktörlere bağlı pek çok nedeni vardır.

Sebep ne olursa olsun önemli olan ailelerin ve eğitimcilerin sorunu kabul edip, çözüme yönelmesidir.

Ne Zaman Farkedilir?

ÖÖG, çoğunlukla çocuğun okula başlamasıyla fark edilir. Yazı yazma ve okuma bu yaşlarda öğrenildiğinden belirtiler de bu esnada güçlü bir şekilde kendini gösterir. Öğretmen çocukta zeka geriliği olabileceğini düşünebilir ancak bozukluğun zeka geriliğiyle hiçbir ilişkisi yoktur.

Okul Öncesi Dönem Belirtileri

  • Geç konuşma
  • Hikaye anlatma ya da anlatılmasına ilgi duymamak
  • Sözcük dağarcığının yaşına uygun olmaması
  • Sözcükleri doğru telaffuz etmekte güçlük (“para” yerine “pala”, “arı” yerine “ayı/alı” vs.)
  • Ses ya da hecelerin ardışıklığını öğrenmede güçlük (“mavi” yerine “vami”, “top” yerine “pot”, “kitap” yerine “kipat” vs.)
  • Sözcük bulmada ve isimlendirmede güçlük
  • Nesnelerin isimlerini karıştırmak (koltuk- sandalye, sakal-bıyık vs.)
  • Eylem sözcüklerini karıştırmak (almak-vermek, inmek-çıkmak vs.)
  • Düzgün cümleler kuramamak
  • Konuşmanın yabancılar tarafından anlaşılamaması
  • El tercihinde gecikme (sağ ve sol eli karışık kullanmak)
  • Kesme, yapıştırma, boyama faaliyetlerinde güçlük
  • Çizim ve kopyalamaya karşı isteksizlik
  • Geometrik şekilleri çizmede güçlük
  • Harfleri ve şekilleri çizerken yanlış yönde döndürmek
  • Düğme iliklemekte, yardımsız giyinmekte güçlük
  • Parmak ucunda yürümekte, merdiven inip çıkmakta, ritmik hareket etmekte, el çırpmakta, sek sek oynamakta, zıplamakta, topu atmakta ve yakalamakta güçlük
  • Yardımsız giyinmekte güçlük
  • Kazaya yatkınlık, sakarlık
  • Eşleştirme güçlükleri (benzerlik, farklılık)
  • Duyduğunu anlamakta zorluk çekmek
  • Sınıflandırma güçlükleri (boyut, renk ve şekillere göre objeleri sınıflandırma)
  • Kavramları öğrenmede güçlük (büyük-küçük, uzun-kısa)
  • Zaman kavramıyla ilgili güçlükler (sabah-akşam, dün-bugün-yarın, önce-sonra vb.)
  • Yön kavramıyla ilgili güçlükler (aşağı-yukarı, ön-arka vb.)
  • Mekan algısıyla ilgili güçlükler (içeri-dışarı, ayrı-bitişik, altında- üstünde vb.)
  • Kitabı ters tutma, ayakkabıyı ters giyme vs.

Okul Dönemi Belirtileri

  • Sesler ve harfler arasındaki bağlantıları öğrenmede yavaşlık
  • Sözcükleri oluşturan sesleri algılamakta güçlük
  • Bir sözcüğü farklı biçimde hecelerine ayırma
  • Sözcüklerdeki ince farkları algılayamamak (kız-kıs, mal-nal, kar-gar)
  • Sözcükleri doğru telaffuz etmekte güçlük
  • Dikkat çekecek ölçüde okuma hatası yapmak ve okuma hızında düşüklük
  • Kısa bir süre önce öğrendiği sözcüğü tanıyamama ya da birkaç satır önce okuduğu sözcüğü tekrar gördüğünde tanımakta güçlük çekme
  • Gördüğü harf, sayı ya da sözcükleri ters okuma (15-51, 6-9, b-d, ve-ev, ne-en vs.)
  • Sözcükleri okurken ya da yazarken harf-hece atlama
  • Yeni sözcük öğrenmede güçlük
  • Düşüncelerini düzgün cümleler kurarak konuşmakta ve yazmakta güçlük
  • Not almakta ve yazıları kopya etmekte güçlük
  • Çocuk şiirlerini ve şarkılarını ezberlemekte güçlük
  • Arkadaşlarının ve öğretmenlerinin isimlerini hatırlamakta güçlük
  • Duyduklarını ve gördüklerini hatırlamakta güçlük
  • Rutin işlerde unutkanlık yaşamak
  • Dikkati odaklamakta ve sürdürmekte güçlük
  • Bir işe başlamakta ve bitirmekte güçlük
  • Plan yapamamak
  • Giyerken giysilerin sırasını karıştırmak
  • Oyuncak seçiminde ve kullanımında daha çocuksu oyuncakları tercih etmek
  • Yaşından çocuksu davranışlar sergilemek, yalnız başına oynamayı ya da daha küçük çocuklarla oynamayı tercih etmek
  • Jest ve mimikleri anlamaktaki güçlükten dolayı iletişimde sorun yaşamak
  • Dokunmaya tepkisizlik ya da aşırı tepki vermek
  • Kalemi kontrol etme becerisinde yetersizlik
  • Okunaksız ve kötü el yazısı
  • Şekilleri kopya etmede ve çizmede güçlük
  • Harfleri ve şekilleri yanlış yönden başlayarak çizmek
  • Sakarlık, beceriksizlik
  • Ayakkabı bağlamakta güçlük
  • Sınıf seviyesindeki matematik problemlerini çözmede güçlük
  • Çarpım tablosunu, saatleri, zamana ilişkin kavramları ve fiilerin zamanlarını anlamakta, akıl yürütme ve sorun çözmede güçlükler
  • Yeni becerileri öğrenmede güçlük
  • Haftanın günleri, ayları ve alfabenin ardışıklığını hatırlamakta güçlükler
  • Yaşına uygun oyunları anlamakta güçlükler

ÖÖG Tedavisi

Çocukta öğrenme güçlüğü olduğundan şüphelenildiği takdirde derhal bir çocuk psikiyatrisi uzmanına başvurulması gerekir. Öğrenme bozukluğu tanısı konulduktan sonra uzman-okul-aile işbirliği içinde çocuğun desteklenmesi uygun olur. Öğrenme güçlüğü olan çocuklar için bütüncül yaklaşım önemlidir. Günümüzde yapılan çalışmalarda öğrenme güçlüğünün tedavisinde ilaçların etkili olmadığı gösterilmiştir. Özel eğitim-psikoterapi yapılmazsa öğrenme güçlüğünün kendiliğinden düzelmeyeceği de bildirilmektedir. ÖÖG alanında uzmanlaşmış kişilerce her çocuğun özelliklerine uygun bir eğitsel psikoterapi programı uygulanması tedavi için önemlidir.

 

Özgül Öğrenme Güçlüğü Aile ve Öğretmen El Kitabı (1. Baskı / Ekim 2020) – Nobel Akademik Yayıncılık

Ed: Uzm.Dr. Figen Karaceylan Çakmakcı

ISBN: 978-625-406-419-7

YORUMLAR
    Henüz yorum yapılmamış.
Bizi Sosyal Medya Hesaplarımızdan Takip Edebilirsiniz